Táo bón - Hội chứng xuất hiện ở mọi lứa tuổi, không chừa một ai

Cập nhật lúc 21:18, 04/10/2017
Táo bón là một tình trạng phổ biến ảnh hưởng đến người ở mọi lứa tuổi. Hiện tượng này xảy ra khi phân không được thải ra ngoài thường xuyên, bị tích tụ lại lâu ngày. Nếu để lâu ngày, bệnh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh. Bệnh táo bón là gì? Nguyên nhân và biểu hiện ra sao?

>> Tìm hiểu về căn bệnh táo bón mãn tính kéo dài kinh niên

>> Táo bón trong thời kì mang thai và cách khắc phục

Táo bón là gì?

Táo bón là một loại trạng thái của hệ thống tiêu hóa gặp khó khăn trong việc đẩy phân ra ngoài cơ thể. Trong hầu hết các trường hợp, hiện tượng này xảy ra do ruột hấp thụ quá nhiều nước từ thức ăn làm cho phân khô. Người được cho là bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần/ tuần.

Hiện tượng táo bón, phân không di chuyển được trong thành đại tràng

Hiện tượng táo bón, phân không di chuyển được trong thành đại tràng

Thức ăn di chuyển qua hệ tiêu hóa càng chậm thì ruột hấp thụ càng nhiều nước. Kết quả là, phân bị khô và khó di chuyển ra ngoài. Khi hiện tượng này diễn ra, việc đi ngoài trở nên khó khăn và đau đớn hơn. Do đó, gây ra nỗi sợ hãi mỗi khi đi ngoài cho bệnh nhân.

Nguyên nhân gây ra táo bón

Táo bón có nhiều nguyên nhân gây ra, chủ yếu là xuất phát từ thói quen sinh hoạt không lành mạnh và do bệnh lý cơ thể gây ra:

  • Thiếu chất xơ trong chế độ ăn

Những người có chế độ ăn chứa nhiều chất xơ ít có khả năng bị táo bón hơn. Thực tế cũng cho thấy rằng việc hấp thụ nhiều rau xanh khiến cho hệ tiêu hóa hoạt động trôi chảy hơn việc đơn thuần chỉ hấp thụ cá thịt hay tinh bột.

Bên cạnh đó, uống ít nước cũng làm cho phân khô và khó di chuyển xuống hậu môn và ra ngoài cơ thể.

  • Lạm dụng thuốc

Thuốc tây dùng nhiều dễ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa

Thuốc tây dùng nhiều dễ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa

Sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị bệnh hoặc dùng thuốc nhuận tràng để chữa táo bón một cách tự phát làm thuốc có tác dụng ngược. Hiện tượng táo bón diễn ra khi liều lượng sử dụng các loại thuốc này quá nhiều và không điều độ.

  • Do hoạt động thể chất kém

Thể chất nếu không được thường xuyên vận động, không những gây ra hiện tượng táo bón mà các vấn đề về đường tiêu hóa, hệ thống xương khớp, thần kinh, tim mạch... đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

  • Bệnh về đại tràng

Các bệnh đại tràng như viêm đại tràng, ung thư đại tràng, hội chứng rối loạn tiêu hóa... đều có triệu chứng là táo bón. Khi phân di chuyển qua đại tràng bị tổn thương, chúng bị chậm lại và hút mất lượng nước đáng kể. Do đó mà hiện tượng táo bón xảy ra như một hệ quả tất yếu của bệnh lý này.

  • Bệnh trĩ

Búi trĩ làm tắc nghẽn ống hậu môn, ngăn cản lối ra của phân gây ra hiện tượng táo bón. Khi bị trĩ, người bệnh cũng phải rặn mót đau đớn và gây ra không ít những phiền toái cũng như viêm nhiễm phân đoạn cuối của hệ tiêu hóa.

Đối tượng có thể bị táo bón là những ai?

Đối tượng bị táo bón rất đa dạng về độ tuổi, hầu như ai cũng có thể mắc phải chứng bệnh này.

  • Táo bón có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh, trẻ em và người lớn.

  • Tình trạng này gặp nhiều ở phụ nữ gấp 2 lần so với đàn ông và cũng phổ biến hơn ở người lớn tuổi và trong giai đoạn thai kỳ.

  • Người già cũng là đối tượng thường xuyên bị táo bón do ít vận động đi lại hoặc do cơ quan tiêu hóa dần bị lão hóa dần do tuổi tác, chúng không làm tốt chức năng.

  • Những người ít vận động, ngồi nhiều một chỗ hoặc ăn uống nhiều loại thức ăn nhanh, nhiều dầu mỡ, khó tiêu gây ra táo bón.

Ai cũng có khả năng bị táo bón, chứng bệnh có thể chỉ xuất hiện trong một vài ngày hoặc kéo dài hoặc là biểu hiện của một loại bệnh lý nào đó. Nếu như tình trạng này kéo dài, người bệnh tốt nhất nên đi khám để điều trị sớm nhất.

Triệu chứng táo bón

Khi bị táo bón, việc đi ngoài khó khăn hơn và ít hơn bình thường. Triệu chứng táo bón có biểu hiện khác nhau tùy vào từng thực thể. Ở người lớn, đi ngoài bình thường 1 lần/ ngày, những người bị táo bón thường là 3 – 4 ngày/ lần. Tương tự, ở trẻ con có thể đi ngoài vài lần/ ngày trong khi một số trẻ bị táo bón đi vài lần/ tuần.

Triệu chứng táo bón không thể đi ngoài được

Triệu chứng táo bón không thể đi ngoài được

Một số triệu chứng của hiện tượng táo bón thường thấy:

  • Đau bụng
  • Đầy hơi
  • Mệt mỏi
  • Chán ăn
  • Suy nhược cơ thể

Nhìn chung, táo bón có thể dễ dàng nhận biết thông qua giác quan của người bệnh. Những triệu chứng thay đổi cơ thể cho thấy táo bón có thể là một trong những biếu hiện của bệnh lý tiêu hóa. Vì vậy, để tránh những hậu quả nghiêm trọng về sau, người bệnh nên đi khám ở các cơ sở y tế uy tín để điều trị sớm.

Chữa táo bón như thế nào?

Hiện tượng đi ngoài khó khăn nếu xuất phát từ thói quen ăn uống thì cách chữa rất dễ dàng. Tuy nhiên, táo bón do bệnh lý cần phải phối hợp giữa điều trị bệnh và thay đổi thói quen sinh hoạt là cách tốt nhất để chữa bệnh.

Trong hầu hết các trường hợp, táo bón có thể tự khỏi mà không cần có biện pháp chữa trị nào. Chữa bệnh có thể bắt đầu từ việc thay đổi lối sống như tập thể dục nhiều hơn, ăn nhiều chất xơ hơn, uống nhiều nước hơn.

Thông thường, thuốc nhuận tràng sẽ làm tiêu tan chứng táo bón, nhưng lưu ý khi sử dụng và chỉ dùng thuốc khi cần thiết. Không nên lạm dụng thuốc để tránh gây ra những tác hại, ảnh hưởng tới hệ tiêu hóa.

Cần phải hiểu nguyên nhân gây táo bón, có thể do cơ thể mệt mỏi, bệnh tật hoặc chỉ là một hiện tượng bình thường khi thay đổi chế độ ăn uống vào một vài hôm nhất định. Nếu táo bón do bệnh lý thì việc điều trị bệnh phải đặt lên hàng đầu, sau khi bệnh được chữa trị hoàn toàn thì chứng táo bón cũng theo đó mà biến mất.

Biến chứng của bệnh táo bón

Đối với hầu hết người bệnh hiếm khi gây ra biến chứng, nhưng những người bị táo bón dài ngày có thể gây ra những biến chứng như:

  • Sa trĩ

Ngồi lâu và rặn mót do táo bón làm cho tĩnh mạch hậu môn chịu áp lực rất lớn gây ra tổn thương, đứt gãy hoặc rạn vỡ. Hiện tượng này kéo dài làm hình thành búi trĩ trong hoặc ngoài hậu môn.

  • Đau bụng vùng tiểu khung

Phân không được đẩy ra ngoài nên được tích trong trực tràng, đại tràng sigma khiến cho bệnh nhân cảm giác nặng bụng, khó chịu, đầy hơi. 

  • Nứt kẽ hậu môn

Mót rặn nhiều lần gây sang chấn hậu môn, nứt kẽ hậu môn

Mót rặn nhiều lần gây sang chấn hậu môn, nứt kẽ hậu môn

Do quá trình đi ngoài mót rặn do phân khô cứng và có kích thước lớn hơn bình thường rất dễ làm cho hậu môn bị tổn thương. Hiện tượng này kéo dài làm hậu môn bi nứt đi ngoài bị sót hoặc nhiễm trùng do vi khuẩn trong phân xâm nhập vào niêm mạc, huyết mạch.

  • Tắc ruột

Nếu khối phân bị tích lâu ngày trong đại tràng không được thải ra ngoài làm cho người bệnh không thể xì hơi hay đi ngoài được. Các lớp thức ăn được tiêu hóa dần tích tụ lại ngày càng nhiều làm cho ruột người bệnh rơi vào tình trạng tắc hoặc bán tắc dẫn đến đau quặn ruột.

Táo bón ăn gì và không nên ăn gì?

Táo bón ăn gì?

Chứng táo bón chủ yếu là do chế độ ăn uống của bạn không phù hợp do đó để chữa bệnh hiệu quả, trước tiên cần điều chỉnh chế độ ăn uống hàng ngày. Người bị táo bón nên ăn:

  • Thức ăn nhiều chất xơ: Rau xanh, hoa quả, khoai lang, đậu đen, đu đủ…

  • Các loại hạt và quả khô: Ngũ cốc, nho khô, mận khô, mơ khô, chà là khô…

  • Uống đủ nước mỗi ngày

  • Sữa, sữa chua

  • Một số món ăn trị táo bón hiệu quả: Súp củ cải, cà rốt và khoai tây; cháo tôm rau dền, sung xay pha sữa bò, nước ép cà rốt và cải bó xôi.

Táo bón không nên ăn gì?

Song song với những thực phẩm nên ăn, người bị táo bón cũng nên kiêng một số đồ ăn dưới đây để tình trạng táo bón không trở nên trầm trọng hơn:

  • Chocolate: Hàm lượng chất béo trong chocolate sẽ làm quá trình tiêu hóa bị đình trệ

  • Thịt đỏ: Là một trong những thực phẩm chứa nhiều chất béo, sắt và các protein khó tiêu nên thịt đỏ sẽ làm chứng táo bón của bạn trở nên nghiêm trọng hơn.

  • Chuối xanh: Chuối xanh chứa pectin giúp hút nước từ thành ruột về lòng ruột làm bệnh táo bón nặng hơn. Ngược lại chuối chín lại hỗ trợ điều trị rất tốt chứng táo bón.

  • Caffeine: Đây cũng là một tác nhân khiến bệnh táo bón của bạn trở nên khó chịu hơn.

Phòng ngừa táo bón

Cách phòng ngừa căn bệnh táo bón dựa trên nguyên nhân gây bệnh và các triệu chứng, biểu hiện của bệnh, cần phải chú ý:

  • Thực hiện chế độ ăn uống nhiều rau xanh, hạn chế các thức ăn dầu mỡ, nhiều đường, chất điều vị và các gia vị cay, nóng.
  • Xây dựng thói quen đi vệ sinh vào một khung giờ nhất định trong ngày.
  • Xoa bóp cơ bụng thường xuyên sau bữa ăn khaorng 1 tiếng đồng hồ để ruột nhu động và hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn.
  • Uống ít nhất 2 lit nước mỗi ngày.
  • Tránh để tâm trạng rơi vào tình thế căng thắng, thần kinh bị áp lực gây ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
  • Đi lại, hoạt động nhiều hơn giúp máu lưu thông dễ dàng đến các cơ quan trong cơ thể, giúp chức năng tiêu hóa, bài độc diễn ra bình thường, không bị tắc nghẽn.

Hội chứng táo bón có thể chỉ kéo dài một vài ngày hoặc nhiều ngày do nguyên nhân bệnh lý bên trong. Khi bệnh kéo dài, tốt nhất bệnh nhân nên đi khám xem tình trạng mình đang mắc phải có phải là triệu chứng của bệnh lý hay không để có cách điều trị sớm nhất, không gây ra những nguy hại đáng tiếc.

Ngân Lê (tổng hợp)

Bình luận (0)